Kinderen in conflictsituaties: niets doen helpt zeker niet

Op Valentijnsdag organiseerde de ‘Partij voor huiselijk geluk’ een film- en gespreksavond met als onderwerp ‘Kinderen in conflictsituaties – laten we ze niet vergeten’. In ForumImages werd de film ‘Scènes uit een omgangshuis’ van Saskia Gubbels vertoond en aansluitend vond onder leiding van Michiel Verbeek een discussie plaats met deskundigen uit de verschillende disciplines die zich met kinderen in conflictsituaties bezighouden: jeugdzorg, gezinstherapie, rechterlijke macht.
Veel hulpverleners waren aanwezig, maar ook veel provinciale en gemeentelijke politici. Want jeugdzorg, nog niet zo lang onder provinciaal gezag, gaat binnenkort over van provincie naar gemeenten. Over de wenselijkheid van die overgang wordt verschillend gedacht, maar eenduidig is de vrees dat, als de boel weer overhoop gehaald wordt, er weer nieuwe regelgeving komt en dat het kind, waar het om draait, tussen de wal en het schip kan geraken.

De feiten
Elk jaar vinden in Nederland 64.000 ernstige incidenten plaats, waarbij 107.000 kinderen zijn betrokken. In Groningen gaat het daarbij om zo’n 700 gezinnen, met bijna 800 kinderen. Kindermishandeling is, na verkeersongevallen, de tweede doodsoorzaak bij kinderen.
Er zijn bijzonder veel instanties die zich bezighouden met kinderen in conflictsituaties. Aan de basis waar het signaal wordt opgevangen, is het niet altijd helder hoe en eenvoudig om dat signaal door te geven. Een politieagent gaf aan dat agenten die betrokken worden bij kindermishandeling, afhankelijk van de omstandigheden, met drie verschillende meldpunten te maken hebben. Volgens de deskundigen komt het voor dat er tien verschillende instanties bij een ontspoord gezin betrokken zijn. Nederland kent veel specialisten en voor elk specialisme is een apart geldpotje.
In geval van crisis wordt er altijd snel gehandeld, maar via de reguliere weg moeten veel bureaucratische hobbels genomen worden.

De deskundigen
De inzet bij deze problematiek is altijd: het hele gezin helpen. Je kunt niet voor een kind zorgen als je niet ook voor de ouders zorgt. Het kind wordt pas geholpen als het gezin wordt gerepareerd of als er na een scheiding de ouders wordt geleerd behoorlijk met elkaar om te gaan. Uitgaan van de kracht die er is in gezinnen en gebruik maken van de sociale netwerken van het gezin. Zoals de slogan van de Partij voor huiselijk geluk verwoordt: ‘Niet meppen, maar kleppen’.

Wat kan de politiek doen?  
Richting de politiek hebben de deskundigen de volgende wensen/aanbevelingen:
- Voorkom dat er competitiestrijd ontstaat tussen provincie en gemeente
- Werk samen daar waar een gemeente te klein is om het jeugdzorgbeleid op kwalitatief hoog niveau uit te voeren
- Maak wetten en regels die uitvoerbaar zijn en laat je niet leiden door scoringsdrift
- Reageer niet alleen op incidenten met nieuwe regelgeving; niet alles is te voorkomen
- Geef vertrouwen aan de mensen in het werkveld
- Zorg voor heldere en korte lijnen onderwijs-hulpverlening
- Breng alle jeugdzorgactiviteiten onder één financiering
- Zorg voor een heldere verwijsindex en school onderwijzend en zorgpersoneel in signaleren en melden

Persoonlijke indruk
Tien jaar geleden las ik in de NRC het volgende: in een goedlopend gezin staan de kinderen op het podium en de ouders in de coulissen. Bij een scheiding en in andere conflictsituaties is het andersom: dan staan de ouders zelf op het podium en de kinderen in de coulissen. Daar moest ik gisteravond almaar aan denken bij het zien van de film en tijdens de discussie. De film toonde ouders die enorm met zichzelf in de weer waren, met hun rechten om omgang met hun kind te hebben, los van de vraag of dat goed is voor het kind. De deskundigen van deze avond lijken ook vooral doende met de ouders, in het belang van het kind, dat wel, maar toch. Onderwijzenden en hulpverleners laten weten dat er soms angst is om je met een probleemgezin te bemoeien, dat zij er niet alleen naar toe durven. In dat gezin leven de kinderen waar het om gaat. ‘Wie praat er eigenlijk met de kinderen?’ vroeg een belangstellende aanwezige. Wie haalt het kind uit de coulissen?
De aanwezige agent was duidelijk: ‘Niets doen helpt zeker niet!’
Volop reden om je als gemeentelijke politiek te verdiepen in de problematiek en proactief na te denken over de gemeentelijke vormgeving van de zorg voor kinderen in conflictsituaties. Want laten we alsjeblieft één ding zien te voorkomen: dat de instanties op het podium over elkaar heen buitelen en de kinderen en ouders in de coulissen moeten afwachten.    

Zie ook: www.partijvoorhuiselijkgeluk.nl    

Wil Legemaat

Deel via: