Gevolgen van knip in bouwplannen niet uit de knip van de burger: commissievergadering 21 april 2008

In een ouderwetse commissievergadering presenteert het college vanavond het Voorontwerp Bestemmingsplan Gemeentehuis Haren. Op dit voorontwerp zijn reacties, ook wel zienswijzen genoemd, gekomen: van het Comité Haderaplein/Molenweg, van de Provincie en van VROM. De Provincie heeft geen nadere opmerkingen, VROM vraagt onderzoek naar externe veiligheid en luchtkwaliteit. Het bewonerscomité heeft een vijftal inhoudelijke aanmerkingen. Eén daarvan, betreffende de redactie van een artikel over de rooilijnen, neemt het college over. De andere worden voor kennisgeving aangenomen. Het college wil in deze commissievergadering weten hoe de gemeenteraad daarover denkt.
Er zijn drie insprekers, die willen duidelijk maken dat in elk geval de omwonenden bezwaar hebben tegen het oprekken van de rooilijnen en tegen de ‘knip’ in het integrale bouwplan voor het hele gebied. Er is weinig vertrouwen in de financiële dekking en gevreesd wordt dat in een later stadium het Haderaplein en het Gemeentehuisplein vol dure hoogbouw zal komen te staan om het nieuwe gemeentehuis te kunnen betalen. Ook is er onvrede over de communicatie gemeente-burgers en een onderliggende onvrede over de keuze van de locatie postkantoor voor het nieuwe gemeentehuis. De insprekers worden gesteund door een groot deel van de ruim veertig aanwezigen op de publieke tribune, getuige het applaus dat af en toe opklinkt.

Insprekers:
De heer Sars spreekt zijn verbazing uit over de lopende campagne waarbij burgers zich kunnen uitspreken over de keuze voor een architectenontwerp. Burgers kiezen uit ontwerpen die de rooilijnen overschrijden, terwijl over een nieuw bestemmingsplan nog geen beslissing is genomen. Sars vindt dat de gemeente een voorbeeldfunctie naar de burger toe heeft te vervullen. De burger mag niet zomaar buiten de rooilijnen bouwen, spandoeken ophangen of leuzen op de straat schilderen. Hij vindt dat een gemeentehuis op het Raadhuisplein hoort en niet op de locatie postkantoor. De terugvallende vierde verdieping in de ontwerpen vinden geen genade in de ogen van omwonenden: het zicht op de molen wordt erdoor ontnomen en een bedrijfsrestaurant en terras op die verdieping wordt gevreesd. Burgemeester Boumans toonde zich enthousiast over de hoge kwaliteit van de vijf architectenbureaus die meedoen aan de prijsvraag. Welnu, waarom niet een prijsvraag uitgeschreven om het huidige gemeentehuis te verbouwen?
De heer Voort zegt teleurgesteld te zijn dat de gemeente vier van de vijf bezwaren van het bewonerscomité voor kennisgeving wil aannemen. Er is nauwelijks communicatie geweest over het voorontwerp. Winkeliers op het Raadhuisplein weten ook niet dat de rooilijnen bij het postkantoor flink verschoven worden. Voort meent dat het noodzakelijk is dat de gemeente de financiële onderbouwing van het plan door externe deskundigen laat controleren. Dat de gemeente van mening is dat er voldoende expertise in huis is om dat zelf te doen, getuigt in zijn ogen van weinig zelfkennis. De plannen voor het Nesciopark, volgens hem door de Rekenkamer een ‘ramp’ genoemd, noemt hij als voorbeeld. Op de plannen Haderaplein/Gemeentehuisplein moet nog € 800.000 terugverdient, die al is uitgegeven aan het komplan, en er rust een financiële verplichting op van € 500.000 voor sociale woningbouw. Met wat tegenvallers voorziet Voort een enorme stijging van de lasten voor de burgers, die in zijn ogen toch al onvoorstelbaar hoog is. Dan ook nog een dure campagne om een architect te kiezen. Hij verwijt dit ‘linkse college’ een weinig sociaal beleid. Nu laat men de bevolking kiezen en straks, als het financieel tegenvalt, zal er gezegd worden: u hebt dit toch zelf gekozen! Zo verwacht de heer Voort. Met de campagne voor een nieuw gemeentehuis lijkt het feest in Haren, maar het is slechts feest voor een klein gezelschap. De leuze ‘Het gemeentehuis is van ons allemaal’ kan beter zijn: ‘Het gemeentehuis is niet van allemaal’.
De heer Heitmeijer vindt dat de twee bestemmingsplannen alles met elkaar te maken hebben en dus als één geheel gepresenteerd zouden moeten worden. Er gaan in totaal 40 parkeerplaatsen verloren: hoe wordt dat opgelost? Volgens Heitmeijer is in notulen vastgelegd dat de financiële dekking van de 11,3 miljoen die het nieuwe gemeentehuis gaat kosten, voor 6 miljoen uit de algemene middelen zou komen. Nu staat er in het stuk dat het volledige bedrag uit de algemene middelen gefinancierd gaat worden. Hoe zit dat? De locatie postkantoor is hoe dan ook te krap voor een nieuw gemeentehuis: de rooilijnen moeten opgerekt. Maar er zou ook voor een andere plek gekozen kunnen worden. Ook Heitmeijer twijfelt aan de financiële deskundigheid van de gemeente: hij stelt dat de burgers straks 95 jaar lang gaat betalen voor een nieuw gemeentehuis, dat misschien 40 jaar meegaat. In de luxe brochure die is verspreid staat dat er met de omwonenden is gepraat. Dat is volgend Heitmeijer onjuist. Communicatie begint met goed luisteren, stelt hij.

De raadsfracties: Vooraf: geen enkele raadsfractie heeft moeite met het schrappen van artikel 7d. En een Hoogte Effect Rapportage laten maken, zoals het bewonerscomité vraagt, hoeft van de raad niet.

René Valkema (CDA) zegt dat het CDA ook niet gelukkig is met het oprekken van de rooilijnen. Zijn partij herkent zich wel in de bezwaren van de insprekers: het CDA was tegen nieuwbouw gemeentehuis en is dat nog. Maar de meerderheid van de raad heeft anders besloten. Het CDA heeft ook zorgen over de terugverdiencapaciteit van het Haderaplein/Gemeentehuisplein en deelt die zorgen met de bewoners. Het zit ‘m in de gemaakte ‘knip’. Financieel is er geen knip: alles wat het nieuwe gemeentehuis meer kost dan 6 miljoen moet dáár terugverdiend worden. Dat heeft de wethouder zelf gezegd in september 2007. Dat geeft zorgen over het bouwvolume en de bouwhoogte. We lopen als gemeente een risico.
Jos Stroomer (PvdA) zegt vanavond veel bekend voorkomende woorden gehoord te hebben. Het meeste is al eerder besproken in de raad, er zijn meerderheidsbeslissingen genomen en bij een slingerend beleid is niemand gebaat. Natuurlijk zijn er onzekerheden door de ’knip’, alles is gebaseerd op veronderstellingen. Maar gezien het feit dat er in Haren behoefte is aan woningen en appartementen en gezien de almaar stijgende prijzen gelooft Stroomer dat die terugverdiencapaciteit er wel is. Suggereren dat dat niet zo is, wekt geen vertrouwen, meent Stroomer. Het bedrag van 11,3 miljoen is voor de PvdA, net als voor meerdere andere partijen, zeer hard. Inhuren van externe rekenaars hoeft niet van de PvdA: de kennis is voldoende aanwezig. Een meerderheid van de raad heeft besloten het oude postkantoor aan te kopen en daar een nieuw gemeentehuis te bouwen. Om dan aan voldoende vloeroppervlak te komen is het nodig de rooilijnen wat te verleggen. Dat vindt de PvdA niet erg. Wel heeft Stroomer moeite met een vierde woonlaag. Op het Gemeentehuisplein bouwen vindt de PvdA ook mooier, maar dat wordt veel duurder, ook al omdat er dan een langdurige verhuizing bekostigd moet worden. De keus is gemaakt, de PvdA staat er achter.
Menno Visser (D66) kan zich in hoofdlijnen vinden in de reactie van het CDA. Ook D66 wilde een duidelijke financiële dekking en heeft, omdat die dekking onvoldoende werd gegeven, destijds tegen het programma van eisen gestemd. Visser vindt dat de gemeente zich ten aanzien van de bewoners die kritiek hebben op de plannen, wel erg formeel opstelt. “U moet energie blijven steken om het uit te leggen aan de bewoners”, stelt hij. Formeel gezien zou Visser nu ook tegen kunnen zijn, omdat er geen integraal plan wordt gepresenteerd. De financiële tegenvallers zullen invloed hebben op de tweede fase. Bestemmingsplantechnisch zijn die twee onderdelen dus wel degelijk met elkaar verbonden. D66 heeft ingestemd met de plannen onder de voorwaarde dat het een integraal plan met voldoende dekking zou zijn. Als dat later blijkt niet zo te zijn, is D66 dus alsnog tegen.
Burgemeester Mark Boumans stelt dat dit nog maar een voorontwerp is, dat er nog voldoende (vaak) aan de noodrem getrokken kan worden gedurende het proces. Er is een gefixeerd bouwbudget. De gemeente zal de kosten niet over de ruggen van de burgers verhalen, zegt hij. Met andere woorden: de eventuele gevolgen van de ‘knip’ zullen niet verhaald worden op de knip van de burger.
Visser is van mening dat gemaakte kosten en verplichtingen een fuik vormen waaruit het steeds moeilijker ontsnappen is. Hij had een totaalplan willen zien, met voldoende financiële onderbouwing. Wanneer is het totaalplan eigenlijk te verwachten?
Theo Berends (CU) vindt dat CDA en D66 alle zekerheid willen inkopen. Dan kom je nooit verder, want die is niet te geven. Er zijn meerderheidsbeslissingen genomen voor: nieuwbouw, in het centrum en op locatie postkantoor. Het oprekken van de rooilijnen is noodzakelijk om aan het nodige vloeroppervlak te komen. De knip is nodig om snelheid te maken. Hij heeft vertrouwen in de terugverdiencapaciteit van het Haderaplein/Gemeentehuisplein, al blijft het ‘koffiedik kijken’. Het proces is na vanavond toch niet dichtgetimmerd, maar kan steeds bijgesteld. Berends vindt het jammer dat er klachten zijn over de communicatie met bewoners. Hij wil ook wel graag weten hoe de verloren parkeerplaatsen worden opgevangen.
Jan Rake (GL) sluit zich aan bij PvdA en CU. GL gaat niet meer in discussie over keuzes die al gemaakt zijn. De eigenlijke besluitvorming komt nog. GL vindt het zo wel voldoende.
Hein Frima (VVD) gaat in op vier punten van de insprekers: het overschrijden van de rooilijnen is wat de VVD betreft toegestaan. De VVD zal waken over de keiharde cijfers; de terugverdiencapaciteit lijkt haalbaar. Met de ‘knip’ is de VVD niet onverdeeld gelukkig: het is jammer dat het Haderaplein nog niet bij de plannen betrokken is. Alles draait nu om het gemeentehuis. Externe rekenaars acht Frima niet nodig. Wel wil hij meer duidelijkheid over de parkeergelegenheid.

Wethouder Jeroen Niezen zegt dat de keuze om de bestemmingsplanprocedure voor dit deel van de plannen afzonderlijk te presenteren juist gemaakt is om de omwonenden maximale duidelijkheid en zekerheid te geven. Toen uit het onderzoek door Team4 bleek dat de locatie postkantoor geschikt was mits de rooilijnen wat zouden worden verlegd en er een terugspringende vierde laag op zou komen, gaf dat perspectief om daar te bouwen. In een bestemmingsplan horen economische haalbaarheidsprognoses en als zodanig gelden de kaders die de raad gesteld heeft. De ‘knip’ is gemaakt om tijd te winnen. Als eerst het hele plan gemaakt had moeten worden, zou dat jaren duren. Dat is ook passend: Haren is organisch gegroeid. Het college wil zo snel mogelijk een nieuw gemeentehuis, om niet langer dan nodig is met een opgebroken centrum te zitten. Er blijft altijd een stukje onzekerheid: daar is met het voeren van deze procedure ook op ingezet. Het parkeren zal worden verwerkt in het totale parkeerplan van de gemeente: hoeveel nodig en waar komen de parkeerplekken?
Niezen stelt dat er naar gestreefd wordt eind 2010 het nieuwe gemeentehuis klaar te hebben en dat de startblokken voor de tweede fase dan staan opgesteld.

Wil Legemaat