De combinatiefunctionaris en de kaasschaaf: Algemene Beschouwingen

vrijdag 4 november 2011

De langste raadsvergadering van het jaar gaat over de begroting. Van vier uur tot na tienen praat de raad over de begroting voor het volgende jaar.
De meest gehoorde woorden in deze vergadering zijn: combinatiefunctionaris en kaasschaaf.
De fractie van D66 heeft twee amendementen en twee moties voorbereid, maar uiteindelijk blijken de antwoorden en toezeggingen van het college voldoende om deze alle overbodig te maken. Een teken dat dit college een open oor heeft voor de gemeenteraad en telkens bereid is de hand uit te steken om tot een optimale oplossing te komen.
Theo Sieling, de wethouder financiën, mag een fraaie kaasschaaf, die op vijf verschillende standen kan schaven, in ontvangst nemen van D66. De uitleg vindt u onderaan dit verhaal.

Hier de bijdrage van D66:

Algemene Beschouwingen
De begroting van 2012 toont ons dat de uitvoering van het coalitiemanifest goed op koers ligt en, wederom met hulp van de kaasschaaf, is het college erin geslaagd een sluitende begroting op te stellen. Wij plaatsen hier wel een kanttekening bij, want er moet nog een flinke post van 240.000 aan ombuigingen worden ingevuld en er staan nog wat hete hangijzers in Pro Memorie: Blauwe Ruiters bv. Met het oog op de sombere financiële vooruitzichten, de uitkomsten van de septembercirculaire en de onzekerheden over de haalbaarheid van veel ombuigingen, had het, wat D66 betreft, wel een tandje hoger gemogen.

Eerst maar het goede nieuws:
- Er is goed naar de burgers geluisterd; invoering van het e-panel;
- De transparante wijze waarop het college communiceert: hulde;
- Het weerstandsvermogen wordt verstevigd; controle op uitgaven wordt verbeterd;
- Er hoeven (nog) geen ingrijpende onomkeerbare keuzes gemaakt;
- Haren scoort op alle onderdelen van het klanttevredenheidonderzoek beter dan twee jaar geleden; alleen over de openingstijden van de gemeentewinkel is men ontevreden. En wij ook.
- Gemeentelijke lasten worden uitsluitend met inflatiepercentage verhoogd;
- De ambitie een cultuuromslag te bewerkstelligen van claimcultuur naar eigen verantwoordelijkheid.

Maar D66 is bezorgd over:
- Temporisering duurzaamheidambities; is de bestemmingsreserve opgeheven, krijgen we dit
- Haalbaarheid (in 2012) van sommige ombuigingen, bv verhuisoperatie Nije Cruys naar ’t Clockhuys;
- De structurele uitvoerbaarheid van kerntaken met het bijgestelde budget;
- De vele zaken die vooruit geschoven worden naar 2013.
- Raar vinden we de Coelocijfers op bladzijde 54 en 55. HOHO! In andere gemeenten betaalt men 2,2% van 31.800 = 699,60 en in Haren 1,9% van 39.900 = 758,10. In Haren krijgt de gemeente dus per huishouden bijna zestig euro meer binnen dan elders. We mogen niet aan inkomenspolitiek doen. In Haren hebben de mensen meer schulden, want als 758,10 wordt gedeeld door 6,9 = 109,80 maal 60= 6588 aan hypotheekkosten tegen elders 699:8,9 x53 = 4160 euro. Dus veel zwaardere lasten in totaal. U mag niet aan inkomenspolitiek doen, dus dit soort informatie hoort niet in de begroting.
- Eigenlijk last but not least: we missen een heldere visie van het college op de bezuinigingen: het is toch echt met de kaasschaaf beetje hapsnap bijeen gehaald. Daar kom ik op terug.

Visie D66
Zoals wij in juni al aangaven heeft de fractie van D66 een bepaalde visie om naar de ombuigingen te kijken. De begroting hanteert een eigen systematiek die voor raadsleden niet altijd makkelijk te doorgronden is. Wij kiezen ervoor om niet in doelgroepen te denken, maar om te kijken naar de taken die de gemeente heeft.
Voor ons bestaan de gemeentelijke uitgaven uit twee componenten: de kerntaken, zoals de dienstverlening in de gemeentewinkel, onderhoud openbaar groen, riolen, wegen, scholen , gemeentelijke gebouwen, afvoer van afval, uitvoering WMO, het sociale vangnet, de brandweer, openbare orde enzovoort. Allemaal zaken waar we wel politieke accenten kunnen leggen, maar die we niet kunnen afschaffen.
Om de kerntaken heen zit een enorme schil van geldstromen naar instanties die niet zonder gemeentelijke ondersteuning kunnen functioneren, te denken valt aan bibliotheek, muziekschool, cultureel centrum, sportvoorzieningen, mantelzorgondersteuning en vrijwilligerswerkondersteuning. De gemeente zou de bijdrage in principe kunnen stoppen, we kunnen het zwembad sluiten, de bibliotheek, het cultureel centrum, de muziekschool.

De begroting met deze blik bekeken
Als we de begroting met die blik bekijken, valt op dat voor 2012, net als voor 2011, de kaasschaaf voornamelijk over de kerntaken stevig is aangezet. De ombuigingen worden voor een groot deel gerealiseerd door bezuinigingen op onderhoud van sloten , wegen, verlichting, openbaar groen.
Heel veel ombuigingen op de tweede categorie zijn pas gepland voor 2013. Wij hadden dat liever andersom gezien, maar begrijpen wel dat het door de meerjarenafspraken lastig is in 2012 in te grijpen. En er is ook iets voor te zeggen dat je bij jezelf begint als je de wereld wilt ombuigen.
Maar nu al voor het tweede jaar sinds de crisis duidelijk is dat de gemeente flink moet bezuinigen, en de gesubsidieerde instellingen nog steeds uit de wind blijven, vragen wij ons wel af of dat een goed signaal is. Wat D66 betreft is de organisatie hier, zeker in meerjarenperspectief, wel genoeg uitgeperst en het is de vraag of de kerntaken nog verantwoord uitvoerbaar zijn met het omgebogen budget. Vorig jaar is er bijvoorbeeld bezuinigd op de dienstverlening en dat is voor ons allen slecht uitgepakt. We hebben daar een amendement voor, want dat moet gewoon verbeterd.
Wij roepen het college dan ook op volgend jaar eerst en vooral naar de tweede categorie te kijken en nu al duidelijke signalen af te geven aan de instanties: volgend jaar zijn jullie echt aan de beurt. Denk daar vast over na.
Op bladzijde 22 lezen we dat u in 2012 met de organisaties om de tafel gaat om nieuwe afspraken te maken voor de periode 2013-2016. Het gaat om veel geld, circa 1,5 miljoen. Wij missen hier een integraal beleid en een overzicht van de taakopdracht en voorwaarden. Wij vragen u om tevoren met de raad in gesprek te gaan om daar te proeven welke kant de raad op zou willen, welke keuzes er gemaakt zouden kunnen worden. Vraag: kunt u ons dat toezeggen?
Bij de behandeling van de sportnota hebben we al aangegeven dat we het niet eens zijn met de structurele uitzetting van de uitgaven voor sport. Omdat we begrijpen dat we op korte termijn moeten handelen met betrekking tot de combinatiefunctionarissen en dat we niet op korte termijn binnen de sportuitgaven 30.000 euro bij elkaar sprokkelen, hebben we een amendement waarin wij het college vragen volgend jaar de kostendekkendheid van de sportvoorzieningen te verhogen of de kosten te verlagen en daarmee de combinatiefunctionaris voor 2013 en verder te betalen. Ook zien wij graag dat de combinatiefunctionaris weerbaarheidstraining in zijn of haar takenpakket krijgt en dat cultuur een wezenlijk onderdeel van zijn werk wordt. Vraag: kan dat?

De gebruiker in deze schil dient meer te betalen. Want dat moet ons wel van het hart: het schuurt als we de verhoging van de kosten voor begraven lezen. Dat is iets waar we niet omheen kunnen en dat wordt kostendekkend gemaakt. Maar iets waar de burgers voor kunnen kiezen, zoals voetbal, daar betaalt de gemeenschap 94% van.

Daarnaast vragen wij het college om bij de eerstvolgende voorjaarsnota met een heldere visie te komen van waaruit de door u gemaakte keuzes bepaald worden. Kunt u dat toezeggen?
Met een aantal ombuigingen hebben wij veel moeite, maar uitgaande van onze eigen uitgangspunten kunnen we ons er uiteindelijk wel in vinden. Een voorbeeld is het afschaffen van de subsidie aan Haren-Kirambo. Dat voelt alsof we als eerste voor mensen in de derde wereld onze portemonnee sluiten. Maar we vinden principieel dat ontwikkelingssamenwerking geen taak voor de gemeentelijke overheid is en dus, hoeveel waardering we ook hebben voor het mooie werk van deze stichting, we zullen ons er niet tegen verzetten.

Gezamenlijke verantwoordelijkheid
Er komen veel nieuwe taken op ons af en D66 zou het plezierig vinden als het college ons zo vroeg mogelijk informeert. Zoals u de burgers in een vroeg stadium betrekt bij de omgevingsplannen, zo zouden wij in een vroeg stadium met u mee geïnformeerd willen worden en met u meedenken. Een mogelijkheid zou zijn om de woordvoerders van de fracties uit te nodigen in een soort denktankcommissie. Wat vindt u van dat idee?
De noodzaak tot bezuinigen wordt gelukkig bij velen gevoeld als gezamenlijke verantwoordelijkheid. Een prachtig voorbeeld is de coöperatieve houding van de brandweer, die zelf de noodzakelijke ombuigingen realiseert. Wij hopen dat de gesubsidieerde instellingen dat voorbeeld volgen. 



Tenslotte die kaasschaaf: acht jaar geleden gaf mijn voorganger Céline Fenijn bij de begrotingsbehandeling een kaasschaaf cadeau aan toenmalig CDA-wethouder Copinga. U hebt er een gewoonte van gemaakt de kaasschaaf te hanteren. Wij hebben zo’n vermoeden dat u ook volgend jaar weer als eerste naar de kaasschaaf grijpt. Pragmatisch als wij zijn hebben we een cadeautje voor u: een nieuwe kaasschaaf die op vijf verschillende standen gezet kan worden en van flinterdun tot flink dik kan schaven. Gooi die oude schaaf van Copinga maar weg en gebruik deze voortaan, liefst afgesteld volgens de accenten die wij gelegd hebben natuurlijk.

Wil Legemaat